شايد كرد . و اگرچه بعضى از عوامّ طعنه زنند كه جماع دادن كرمى باژگونه « 1 » و مروّتى از

--> - پدر و مادر ، آنكه پدر و مادرش از تبارى بزرگ بوده باشند و با هم كفاءت ( همسرى و همسانى ) داشته باشند . مثلا امين عبّاسى ( قتل ، 198 ه . ق . ) « نسيب الابوين » بوده چه « در بنى عبّاس هيچ خليفه را به غير از او پدر و مادر عبّاسى نبود » ( مستوفى ، تاريخ گزيده ، 307 ، نوائى ) . راغب در محاضرات ( 1 / 340 ) آرد : « اذا ذكر الانسان بغاية الشّرف فى والديه قيل : هو نسيب الابوين ، و اذا ذكر بغاية اللؤم قيل : هو عبدقين ، و هو مملوك الابوين » . « چون سلطان [ عزّ الدين كيكاووس بن كيخسرو از سلاجقهء روم ] ارتسام اوامر الهى و امتثال احكام نبوى را در جملگى آرا و عزايم التزام نموده بود به حكم نصّ تخيّروا لنطفكم فانّ العرق نزّاع دسّاس ، مىخواست حريم كريم خود را به گوهرى شب افروز كه در صدف حسب الابوين و كرامة الطّرفين پرورش يافته باشد مأنوس گرداند . . . انديشه را گرد جهات جهان جولان مىداد » ( ابن بىبى ، سلجوق‌نامه ، 67 ، دكتر مشكور ) . عبارت « العرق دسّاس » جزو حديثى ضعيف است كه سيوطى در جامع صغير ( 2 / 333 ) به صورت زير آورده است : « الناس معادن و العرق دسّاس و ادب السّوء كعرق السوء » الدسّ : ادخال الشئ من تحته . و الدسّ بمعنى الاخفاء و الدّفن ، و منه قوله تعالى ام يدسّه فى التراب ، اى يدفنه . و فى الحديث : استجيدوا الخال فانّ العرق دسّاس اى دخّال لانّه ينزع فى خفاء و لطف . و دسّه يدسّه دسّا اذا ادخله فى الشىء بقهر و قوّة . و فى التنزيل العزيز : « قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها » اى افلح من جعل نفسه زكيّة مؤمنة و خاب من دسّسها فى اهل الخير و ليس منهم ( لسان ؛ قرآن مجيد ، نحل ، 16 / 59 ؛ شمس ، 91 / 10 ) ( 1 ) . باژگونه ، دو معنى دارد اوّل وارونه و معكوس ؛ دوم شوم و نحس و نامبارك . فرّخى اين دو معنى را نظم كرده ( ديوان ، 72 ، دكتر دبير سياقى ) : باژگونه دشمنانش را ز بيم كِلكِ او * موى گردد باژگونه در بدن دندانِ مار كه از مصراع ثانى معنى اوّل و از مصراع اوّل معنى ثانى مستفاد مىگردد ( فرهنگ جهانگيرى ، 1 / 207 ، دكتر رحيم عفيفى ) . مسعود سعد سلمان گويد ( ديوان ، 7 ، ياسمى ) : همى كند سَرَطان‌وار باژگونه به طبع * مسير نجم مرا باژگونه چرخِ دوتا . نظامى گويد ( هفت پيكر ، 51 ، وحيد ) : -